\u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesi sona erdirilen bir i\u015f\u00e7i a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilk soru \u00e7o\u011fu zaman ne kadar k\u0131dem veya ihbar tazminat\u0131 alaca\u011f\u0131d\u0131r. Oysa baz\u0131 durumlarda bundan \u00f6nce cevaplanmas\u0131 gereken daha \u00f6nemli bir soru vard\u0131r: \u0130\u015fverenin yapt\u0131\u011f\u0131 fesih ger\u00e7ekten ge\u00e7erli mi?<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015fe iade davas\u0131 tam olarak bu noktada g\u00fcndeme gelir. \u0130\u015fverenin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini sona erdirmi\u015f olmas\u0131, yap\u0131lan feshin hukuken ge\u00e7erli oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. \u0130\u015f Kanunu belirli \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131yan i\u015f\u00e7iler bak\u0131m\u0131ndan i\u015fverene yaln\u0131zca bir fesih sebebi g\u00f6stermeyi de\u011fil, bu sebebin ge\u00e7erli oldu\u011funu ortaya koymay\u0131 da y\u00fcklemektedir.<\/p>\r\n\r\n
Hay\u0131r. \u0130\u015f g\u00fcvencesi h\u00fck\u00fcmlerinden yararlanabilmek i\u00e7in temel olarak i\u015f\u00e7inin belirsiz s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, en az alt\u0131 ayl\u0131k k\u0131deminin bulunmas\u0131 ve i\u015fyerinde Kanunun arad\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 \u015fart\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekir.<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015f Kanunu’nun 18. maddesi uyar\u0131nca i\u015fyerinde otuz veya daha fazla i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 temel ko\u015fullardan biridir. Ayn\u0131 i\u015fverenin ayn\u0131 i\u015fkolunda birden fazla i\u015fyerinin bulunmas\u0131 h\u00e2linde i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 yaln\u0131zca i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fube \u00fczerinden de\u011ferlendirilmez.<\/p>\r\n\r\n
Bunun yan\u0131nda i\u015fveren vekili konumundaki baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u015f g\u00fcvencesi kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalabilmektedir. Bu nedenle i\u015fe iade hakk\u0131 de\u011ferlendirilirken yaln\u0131zca \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n unvan\u0131na de\u011fil, i\u015fletme i\u00e7erisindeki ger\u00e7ek yetki ve g\u00f6revlerine bak\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015f g\u00fcvencesi kapsam\u0131ndaki bir i\u015f\u00e7inin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi; i\u015f\u00e7inin yeterlili\u011fi veya davran\u0131\u015flar\u0131ndan ya da i\u015fletmenin, i\u015fyerinin veya i\u015fin gereklerinden kaynaklanan ge\u00e7erli bir sebebe dayanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n\r\n
Buradaki en \u00f6nemli ayr\u0131m, i\u015fverenin bir sebep yazm\u0131\u015f olmas\u0131yla bu sebebin ger\u00e7ek ve ge\u00e7erli olmas\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\r\n\r\n
\u00d6rne\u011fin \u201cperformans d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc\u201d \u015feklinde genel bir ifade tek ba\u015f\u0131na yeterli olmayabilir. Performans kriterlerinin \u00f6nceden belirlenip belirlenmedi\u011fi, i\u015f\u00e7iye bildirilip bildirilmedi\u011fi, de\u011ferlendirmelerin objektif olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f\u00e7iye performans\u0131n\u0131 d\u00fczeltme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131n\u0131p tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 somut olayda \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\r\n\r\n
Benzer \u015fekilde ekonomik veya organizasyonel gerek\u00e7elerle yap\u0131lan fesihlerde de yaln\u0131zca \u201cyeniden yap\u0131lanmaya gidildi\u011finin\u201d belirtilmesi yeterli de\u011fildir. Ger\u00e7ekten b\u00f6yle bir i\u015fletmesel karar bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve bu karar ile i\u015f\u00e7inin i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 incelenir.<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015fveren, fesih bildirimini yaz\u0131l\u0131 yapmak ve fesih sebebini a\u00e7\u0131k ve kesin bi\u00e7imde g\u00f6stermek zorundad\u0131r. Davran\u0131\u015f veya verime dayal\u0131 baz\u0131 fesihlerde i\u015f\u00e7inin savunmas\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 da ayr\u0131ca \u00f6nemlidir.<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015fe iade uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda en fazla hak kayb\u0131na neden olan konu s\u00fcredir.<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesi feshedilen i\u015f\u00e7i, fesih bildiriminin kendisine tebli\u011finden itibaren bir ay i\u00e7inde zorunlu arabuluculu\u011fa ba\u015fvurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n\r\n
Arabuluculukta anla\u015fma sa\u011flanamazsa son tutana\u011f\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi tarihten itibaren iki hafta i\u00e7inde i\u015f mahkemesinde i\u015fe iade davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\r\n\r\n
Bu nedenle i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n aylar sonra yaln\u0131zca k\u0131dem ve ihbar tazminat\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flamas\u0131, i\u015fe iade y\u00f6n\u00fcnden \u00e7ok daha \u00f6nemli bir hakk\u0131 kaybetmesine neden olabilir.<\/p>\r\n\r\n
Feshin ge\u00e7erli bir sebebe dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat y\u00fck\u00fc kural olarak i\u015fverene aittir.<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015fveren \u00f6rne\u011fin performans d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ileri s\u00fcrm\u00fc\u015fse, bu iddiay\u0131 dosyaya sunulan objektif verilerle ortaya koymal\u0131d\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i ise feshin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki nedenden ba\u015fka bir sebebe dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorsa bu iddias\u0131na ili\u015fkin delillerini sunabilir.<\/p>\r\n\r\n
Bu nedenle i\u015fe iade dosyalar\u0131nda fesih yaz\u0131s\u0131 kadar e-postalar, tutanaklar, performans kay\u0131tlar\u0131, bordrolar, i\u015fyeri yaz\u0131\u015fmalar\u0131, tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131 ve fesih \u00f6ncesindeki olaylar\u0131n kronolojisi \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\r\n\r\n
Mahkeme feshin ge\u00e7ersiz oldu\u011funa karar verdi\u011finde i\u015f\u00e7inin do\u011frudan ertesi g\u00fcn i\u015fba\u015f\u0131 yapmas\u0131 \u015feklinde bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kmaz.<\/p>\r\n\r\n
Karar\u0131n kesinle\u015fmesinden sonra i\u015f\u00e7inin s\u00fcresi i\u00e7erisinde i\u015fverene i\u015fe ba\u015flama ba\u015fvurusunda bulunmas\u0131 gerekir. \u0130\u015fveren de i\u015f\u00e7iyi s\u00fcresi i\u00e7erisinde i\u015fe ba\u015flatmak veya ba\u015flamamas\u0131n\u0131n hukuki sonu\u00e7lar\u0131na katlanmak durumundad\u0131r.<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015fe ba\u015flat\u0131lmayan i\u015f\u00e7i bak\u0131m\u0131ndan mahkemenin belirledi\u011fi i\u015fe ba\u015flatmama tazminat\u0131 ile bo\u015fta ge\u00e7en s\u00fcreye ili\u015fkin \u00fccret ve di\u011fer haklar g\u00fcndeme gelir.<\/p>\r\n\r\n
Bu noktada \u00e7\u0131plak \u00fccret ile ger\u00e7ek \u00fccret aras\u0131ndaki fark da \u00f6nemlidir. \u0130\u015f\u00e7inin bordroda g\u00f6r\u00fcnen \u00fccretinin ger\u00e7ekte ald\u0131\u011f\u0131 \u00fccretten d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 veya d\u00fczenli yol, yemek, prim ve benzeri menfaatlerin bulunmas\u0131 h\u00e2linde alacak hesab\u0131 yaln\u0131zca bordrodaki rakam \u00fczerinden yap\u0131lmayabilir.<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015f\u00e7inin fesih yaz\u0131s\u0131n\u0131 ve kendisine imzalat\u0131lan belgeleri saklamas\u0131, SGK i\u015ften \u00e7\u0131k\u0131\u015f kodunu kontrol etmesi, bordro ve banka hareketlerini temin etmesi ve i\u015fyeriyle yap\u0131lan yaz\u0131\u015fmalar\u0131 kaybetmemesi \u00f6nemlidir.<\/p>\r\n\r\n
\u00d6zellikle \u201ct\u00fcm haklar\u0131m\u0131 ald\u0131m\u201d, \u201ckendi iste\u011fimle ayr\u0131l\u0131yorum\u201d veya benzeri i\u00e7erikte belgeler imzalanm\u0131\u015f olmas\u0131 uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n kendili\u011finden sona erdi\u011fi anlam\u0131na gelmez; ancak bu belgelerin hukuki etkisinin ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\r\n\r\n
\u0130\u015fe iade davalar\u0131nda \u00e7o\u011fu zaman dosyan\u0131n kaderini \u00e7ok karma\u015f\u0131k hukuki meselelerden \u00f6nce bir ayl\u0131k s\u00fcre ve fesih an\u0131nda olu\u015fturulan deliller belirlemektedir.<\/p>\r\n\r\n