İş Kazası Geçiren İşçi Hangi Tazminatları Talep Edebilir?

İş kazasında mesele yalnızca kazanın meydana gelmiş olması değildir

Bir işçinin işyerinde yaralanması, her olayda aynı miktarda veya aynı türde tazminat doğurmaz. İş kazası dosyalarında esas tartışma çoğu zaman kazanın gerçekleşip gerçekleşmediğinden çok kazanın neden meydana geldiği, kimlerin hangi önlemleri almadığı ve yaralanmanın işçinin geleceğini ne ölçüde etkilediği üzerinde yoğunlaşır.

Bu nedenle iş kazası sonrasında yalnızca hastane evraklarının veya SGK kayıtlarının toplanması çoğu zaman yeterli değildir. İşyerinin çalışma düzeni, kullanılan makine veya ekipmanın durumu, iş güvenliği tedbirleri, eğitim kayıtları, tanık anlatımları ve kazadan önce bildirilen tehlikeler dosyanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

İş kazasında hangi tazminatlar gündeme gelebilir?

Kazanın işçi üzerinde kalıcı veya geçici ekonomik kayıp meydana getirmesi hâlinde maddi tazminat gündeme gelir.

Özellikle çalışma gücünün kalıcı olarak azalması hâlinde sürekli iş göremezlik nedeniyle geleceğe yönelik zarar hesabı yapılabilir. İşçinin tedavi süresince çalışamaması, geçici iş göremezlik dönemi, ekonomik geleceğinin etkilenmesi veya özel bazı giderlerin ortaya çıkması da somut olaya göre değerlendirilir.

Bedensel zararın yanında yaşanan acı, tedavi süreci, kalıcı iz, uzuv veya fonksiyon kaybı ve olayın işçi üzerindeki etkileri nedeniyle manevi tazminat da talep edilebilir.

Örneğin yüzde olarak düşük görünen bir sürekli iş göremezlik oranının, kişinin yaptığı meslek bakımından çok daha ağır sonuçlar doğurması mümkündür. Bir gözdeki görme kaybı, el veya parmak fonksiyonundaki azalma ya da yüzde kalıcı iz; masa başında çalışan kişiyle belirli bir fiziksel yeteneğe dayalı mesleği yapan kişi bakımından aynı etkiyi yaratmayabilir.

Kusur raporu neden bu kadar önemlidir?

İş kazası davalarının temel uyuşmazlıklarından biri kusurdur.

Bilirkişi yalnızca “işçi yüzde 20, işveren yüzde 80 kusurludur” şeklinde matematiksel bir sonuç vermemeli; hangi tedbirin kim tarafından alınması gerektiğini ve kazayla bu eksiklik arasındaki bağlantıyı açıklamalıdır.

İşçinin dikkatsiz davrandığının söylenmesi tek başına işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşverenin risk değerlendirmesi yapıp yapmadığı, gerekli eğitimi verip vermediği, tehlikeli ekipmanı denetleyip denetlemediği ve çalışma organizasyonunu güvenli biçimde kurup kurmadığı ayrıca değerlendirilir.

Özellikle kazadan önce aynı makine veya ekipmanla ilgili arıza bildirimi bulunuyorsa bu kayıtlar son derece önemlidir.

“İş güvenliği eğitimi verdim” demek yeterli midir?

Her zaman değil.

Dosyalarda işveren tarafından imzalı eğitim formları, talimatlar ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları sunulabilir. Ancak belgenin bulunması ile tedbirin fiilen uygulanması aynı şey değildir.

İşçinin güvenlik ekipmanını kullanıp kullanmadığının denetlenmesi, çalışma alanındaki tehlikenin giderilmesi ve güvenli çalışma sisteminin oluşturulması gerekir.

Bir işverenden beklenen yalnızca kâğıt üzerinde talimat hazırlaması değil, iş sağlığı ve güvenliğini çalışma düzeninin gerçek bir parçası hâline getirmesidir.

Maluliyet oranı tazminatı tek başına belirler mi?

Hayır.

Sağlık kurulu veya Adli Tıp incelemesi sonucunda tespit edilen sürekli iş göremezlik oranı maddi zarar hesabının temel unsurlarından biridir; fakat hesap yalnızca bu yüzde üzerinden yapılmaz.

İşçinin yaşı, gerçek kazancı, çalışma hayatının kalan süresi, kusur oranları ve SGK tarafından yapılan bazı ödemeler de hesaplamayı etkileyebilir.

Gerçek ücretin bordroda gösterilenden yüksek olduğu uyuşmazlıklarda ise ücretin ayrıca ispatlanması gerekebilir.

İş kazası dosyasında ilk günlerin önemi

Kaza sonrasında tutulan tutanaklar, işyeri kamera görüntüleri, kazayı gören çalışanların bilgileri, ekipmanın fotoğrafları ve önceki arıza bildirimleri zaman içinde kaybolabilir.

Bu nedenle iş kazası davalarında bazen yıllar sonra alınan bilirkişi raporundan daha değerli olan delil, kazanın meydana geldiği gün mevcut olan çalışma düzenini gösteren kayıt olmaktadır.

İş kazası tazminatında doğru soru yalnızca “işçi ne kadar yaralandı?” değildir. Kazaya gelinceye kadar işyerinde nelerin yapıldığı veya yapılmadığı da en az sonuç kadar önemlidir.